Ανακάλυψη – σταθμός: Βρέθηκε χαμένος πίνακας του 18ου αιώνα και αξίζει πάνω από 117.000 ευρώ

Η άποψη του Simple Radio:
Ο πολιτισμός είναι το οξυγόνο μας. Συγκεντρώσαμε τα πιο ενδιαφέροντα νέα από τον χώρο των τεχνών για να διευρύνουμε μαζί τους ορίζοντές μας.

Ένας πίνακας που παρέμενε για δεκαετίες ξεχασμένος σε ιδιωτική κατοχή αποδείχθηκε πως ήταν έργο της σπουδαίας Σκωτσέζας ζωγράφου Κάθριν Ριντ. Η ταυτοποίησή του από την εκπομπή Fake or Fortune του BBC φέρνει ξανά στο προσκήνιο μία από τις σημαντικότερες γυναίκες καλλιτέχνιδες του 18ου αιώνα και αναδεικνύει ένα έργο με ιδιαίτερη ιστορική αξία.

Ένας πίνακας του 18ου αιώνα, που για περισσότερα από είκοσι χρόνια βρισκόταν στην κατοχή μιας οικογένειας χωρίς να έχει επιβεβαιωθεί η προέλευσή του, αποδείχθηκε τελικά ότι αποτελεί αυθεντικό έργο της Σκωτσέζας ζωγράφου Κάθριν Ριντ (Katherine Read), μιας από τις σημαντικότερες προσωπογράφους της εποχής της. Η ανακάλυψη έγινε στο πλαίσιο της δημοφιλούς εκπομπής Fake or Fortune του BBC, με τους ειδικούς να εκτιμούν πλέον την αξία του έργου σε περισσότερες από 117.000 ευρώ.

Η συνταξιούχος λογίστρια Μέρι-Λουίζ Γουέντερμπερν είχε κληρονομήσει τον πίνακα από τον θείο της πριν από δύο δεκαετίες και πίστευε πάντοτε ότι ίσως επρόκειτο για έργο της μακρινής συγγενούς της, Κάθριν Ριντ. Ο πίνακας έφτασε στην ομάδα της εκπομπής τυλιγμένος μέσα σε έναν υπνόσακο, χωρίς κανείς να γνωρίζει με βεβαιότητα τη σημασία του.

Μια γυναίκα που η ιστορία της τέχνης είχε σχεδόν ξεχάσει

Η Κάθριν Ριντ υπήρξε μία από τις πλέον επιτυχημένες προσωπογράφους του 18ου αιώνα. Σπούδασε στην Ευρώπη, εργάστηκε στους αριστοκρατικούς κύκλους της εποχής και, σύμφωνα με τους ιστορικούς της τέχνης, αμειβόταν ακόμη καλύτερα από ορισμένους διάσημους σύγχρονούς της, όπως ο Τόμας Γκέινσμπορο.

Παρά την επιτυχία της, το έργο της πέρασε σταδιακά στη λήθη, καθώς πολλές δημιουργίες της αποδόθηκαν λανθασμένα σε άνδρες ζωγράφους, μια μοίρα που γνώρισαν πολλές γυναίκες καλλιτέχνιδες της εποχής.

Η επιστημονική έρευνα επιβεβαίωσε την αυθεντικότητα

Η ομάδα του Fake or Fortune πραγματοποίησε πολυετή έρευνα προκειμένου να εξακριβώσει την προέλευση του πίνακα. Ειδικοί συνέκριναν το έργο με άλλα γνωστά έργα της Ριντ, μελέτησαν οικογενειακά αρχεία, επιστολές και διαθήκες, ενώ αξιοποίησαν και επιστημονικές αναλύσεις των χρωστικών και της τεχνικής ζωγραφικής.

Ο ιστορικός τέχνης Τσαρλς Γκρέιγκ χαρακτήρισε την υπόθεση ως «μία από τις δυσκολότερες» που είχε κληθεί να εξετάσει.

«Με βάση όλα τα διαθέσιμα στοιχεία, είμαι απολύτως βέβαιος ότι ο πίνακας είναι έργο της Κάθριν Ριντ», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Καθοριστική θεωρήθηκε και η τεχνική ανάλυση του Courtauld Institute, η οποία ανέδειξε εντυπωσιακές ομοιότητες στα υλικά, στις χρωστικές, στις πινελιές και στην απόδοση των μορφών με άλλα επιβεβαιωμένα έργα της ζωγράφου.

Ένα έργο με τεράστια ιστορική σημασία

Ο πίνακας απεικονίζει μία Ινδή γυναίκα σε επίσημη στάση, φορώντας μαργαριτάρια, ένα μεγάλο σμαραγδένιο μενταγιόν και κρίκο στη μύτη.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, πρόκειται πιθανότατα για μέλος της οικογένειας των Ναουάμπων του Αρκότ, των τοπικών μουσουλμάνων ηγεμόνων της περιοχής του Μαντράς (σημερινό Τσενάι), όπου η Ριντ εργάστηκε κατά την παραμονή της στην Ινδία.

Η διαπίστωση αυτή καθιστά το έργο εξαιρετικά σπάνιο. Όπως εξήγησε ο Γκρέιγκ, τα περισσότερα ευρωπαϊκά πορτρέτα Ινδών γυναικών εκείνης της περιόδου απεικόνιζαν συζύγους ή συντρόφους Ευρωπαίων αξιωματούχων και όχι μέλη της τοπικής βασιλικής αυλής.

«Δεν μπορώ να σκεφτώ άλλο πορτρέτο Ινδής γυναίκας αυτής της εποχής που να απεικονίζει μέλος βασιλικής οικογένειας και όχι πρόσωπο του ευρωπαϊκού περιβάλλοντος. Αυτό το καθιστά εξαιρετικά σημαντικό», ανέφερε.

Οι ειδικοί εκτιμούν μάλιστα ότι πρόκειται για το παλαιότερο καταγεγραμμένο πορτρέτο Ινδής που φιλοτεχνήθηκε από Ευρωπαία ζωγράφο, γεγονός που προσδίδει στο έργο ακόμη μεγαλύτερη ιστορική και καλλιτεχνική αξία.

«Θα ήθελα να το δει όλος ο κόσμος»

Η Μέρι-Λουίζ Γουέντερμπερν δήλωσε συγκινημένη όταν πληροφορήθηκε ότι ο πίνακας ήταν αυθεντικός.

«Είναι υπέροχο, είναι απίστευτο. Για μένα το σημαντικότερο είναι ότι πρόκειται πραγματικά για έργο της Κάθριν Ριντ, τόσο λόγω της οικογενειακής μας σύνδεσης όσο και επειδή ήταν μια τόσο σπουδαία γυναίκα», είπε.

Από την πλευρά της, η παρουσιάστρια του BBC Φιόνα Μπρους εξέφρασε την ελπίδα ο πίνακας να παρουσιαστεί σε μουσείο ή γκαλερί ώστε να μπορέσει να τον δει το ευρύ κοινό, συμβάλλοντας στην αποκατάσταση της θέσης της Κάθριν Ριντ στην ιστορία της ευρωπαϊκής τέχνης.